Anasayfa / Edebiyat / Modernist ve Postmodern Roman Nedir? Yazarları, Önerileri, Örnekleri, Özellikleri
Modernist ve postmodern roman nedir? Postmodern roman özellikleri
Modernist ve postmodern roman nedir? Postmodern roman örnekleri

Modernist ve Postmodern Roman Nedir? Yazarları, Önerileri, Örnekleri, Özellikleri

Modernist ve postmodern roman nedir? Postmodern roman yazma teknikleri nelerdir? Modern ve postmodern roman özellikleri, temsilcileri… Modernist roman ne demek? Modernist roman anlayışı… Edebiyatta metinlerarasılık, anlam ve göstergebilim, üst kurmaca yöntemi, örnekleri, edebiyatta büyülü gerçekçilik özellikleri…

Değişen zamanla birlikte edebiyatta da, özellikle roman özelinde yenilik arayışına girilmiştir. Yazımızın akışı içinde bu değişim çabalarını ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Postmodern roman hakkında ansiklopedik bilgi arayışında olanlar; modern romana dair ne varsa konuşacağız. Postmodern roman tanımı ile başlayalım.

Modernist ve postmodern roman nedir?

Modernist roman nedir? Postmodern roman ne demektir? Modernist ve postmodern roman kısaca nasıl tanımlanır?

Modernist ve postmodern roman ile ilgili bilgi vermeden önce, klasik edebiyata kısaca değinelim ki klasik roman ve postmodern roman arasındaki ayrımı daha iyi belirtebilelim.

19. yüzyıl edebiyatı, nesnel bir dünyaya, gerçekçi bir anlayışa dayanıyordu; motifler arası nedensellik bağıyla düzenli bir şekilde işliyordu bu kitaplar. 19. yüzyılın sonlarında, 20 yüzyılın başlarında, özellikle Birinci Dünya Savaşı’nın etkileriyle bu gerçeklik algısı yavaş yavaş değişmeye başladı.

Modernist roman özellikleri için ne söyleyebiliriz? Bu konuya aşağıda ayrıntılı olarak değineceğiz. Klasik romandaki iyimser ve gerçekçi inancın sarsıldığını, yazarın dış dünyaya değil, insanın iç dünyasına yöneldiğini belirtelim.

Modernist romanın özellikleri 20. yüzyılda yazılan ama geleneksek anlayışı sürdüren modern romanlardan ayrıldığı için, bu yeni akıma ait kitaplar ve yazarlar “modernist” ismini almıştır.

Modernist ve postmodern roman unsurları farklıdır. Klasik romanın ana öğeleri olarak gösterebileceğimiz olay örgüsü ve karakterler, postmodern roman anlayışı ile önemini yitirmiştir. Romanda postmodern öğeler, kendine has, tamamen farklı bir anlayışa sahiptir.

İlk olarak mimariyle başlamıştır postmodern akımı, zamanla diğer sanat dallarında da görülmeye başlanmıştır. Edebiyatta postmodernizm etkisi 1960’lardan sonra kendisini göstermiştir. Postmodern roman, edebiyat alanında önemli bir soluk olmuştur.

Bu bilgiler ışığında, postmodern roman anlamı için diyebiliriz ki, “modernizm sonrası, ötesi roman”.

Evet, modernist ve postmodern roman nedir, kısaca söylediğimize göre, biraz da modernist romanların özellikleri ve postmodern roman hakkında bilgi verelim.

Modernist ve postmodern roman özellikleri

Postmodernizm ve modernizm özellikleri nelerdir? Postmodern roman ve özellikleri için pek çok kitap yazıldığını, uzun incelemeler yapıldığını biliyoruz. Yani, bir makaleye sığrıdırılamayacak kadar kapsamlı bir konudur postmodernizm özellikleri. Modernizm roman özellikleri ve postmodern roman özellikleri için genel hatlarıyla birkaç önemli şey söyleyelim. Modernist ve postmodern roman özellikleri maddeler halinde verilirse;

Modern romanda olay örgüsünden sıyrılma uğraşı

Çeşitli simgeler, ritimsel motifler, farklı bakış açıları

Şiir ve müzik formuna yaklaşma çabaları

Birden fazla sonuçlu ya da sonuçsuz bitişler denilebilir.

Postmodern romanda ironi en çok başvurulan yöntemlerden biridir, bunu da belirtelim.

Diğer yandan, postmodern romanda anlatıcı, zaman ve mekan yapısı, alışılmış kalıpların dışındadır. Söz konusu dönemde romana farklı bir gerçeklik kazandırılmıştır. Anlatıcının anlatıdan silinme çabaları, özellikle büyülü gerçekçilik türlerinde gördüğümüz zaman ve mekân farklılıkları… Bu yeni akımın başını Marcel Proust, Jaymes Joyce gibi modernist, daha sonraları ise Nabokov, Calvino gibi postmodern yazarlar çekmiştir.

Modernist ve postmodern roman arasındaki farklar nelerdir, buna da kısaca değineceğimizi belirtelim.

Modernist ve postmodern roman nedir, özellikleri nelerdir, genel olarak anlattık. Peki ya teknik?…

Modernist ve postmodern roman teknikleri

Postmodern romanda anlatım teknikleri üzerinde duralım biraz.

“Kurmaca” kavramı postmodern romanda çok önemlidir; kurmaca, eserin konusu haline getirilmiştir. Gerçekçi yazarlar, eserin bir kurmaca olduğunu okuyucuya unutturma çabasındadırlar. Postmodern yazarlar ise tam tersine, kurmaca vurgusunu özellikle yaparlar. Romanın parodisi, anlatı öğeleri arasında oyunlar…

Çerçeve de modern romanda çok kullanılan bir tekniktir. Bunu kısaca öykü içinde öykü olarak da tanımyalabiliriz.

Modern romanlarda üstkurmaca tekniğinin önemli bir yeri olduğunu da biliyoruz. Nedir bu üstkurmaca? Aşağıda ayrıntılı olarak değineceğiz ama bir cümleyle, “roman kalıplarına bilinçli vurgular yapmak” diyebiliriz.

Sonuç olarak, modern romancıların romanı bir çeşit oyun olarak gördüklerini söylemek yanlış olmaz.

Modernizm ve postmodernizm arasındaki farklar için birkaç cümle kurmanın sırasıdır.

Postmodern romanda olay örgüsü, simgelerle, motiflerle düzenlenmiş değildir.

Postmodern romanda zaman, mekân belirsizliği ön plandadır.

Yapıtın kurmaca olduğu vurgusu özellikle yapılır.

Modernizmin gerçeklik anlayışının da ötesinde bir oyun dünyasının varlığı hissettirilir.

Postmodern roman ile modernist roman arasındaki farklar kısaca bu şekilde toparlanabilir. En önemlisi, yukarıda değinmiş olmakla bilikte altını çizelim, klasik romanın gerçekçilik anlayışını yıkarak biçimsel estetiği ön plana çıkaran modernist romanın bu çabasını yeterli görmeyen postmodern roman, kurmaca odaklı başka bir dünya yaratmıştır.

Modernist ve postmodern roman nedir? Özellikler, teknikleri… Evet, postmodern romanda kullanılan teknikler hakkında da genel hatlarıyla bilgiler verdiğimize göre, postmodern ve modernizmi esas alan yazarlar için de bir başlık açalım.

Modernist ve postmodern roman temsilcileri

Modernizmi esas alan eserler hangileridir? Modernist ve postmodern romanın temsilcileri için birkaç isim üzerinde duralım.

Modernist roman yazarları öncüleri Marcel Proust, James Joyce, Henry James, Joseph Conrad, Virginia Woolf, Franz Kafka, Robert Musil, William Faulkner diyebiliriz.

Postmodern roman yazarları arasında Vladimir Nabokov, Kurt Vonnegut, John Fowles, Thomas Pynchon, Italo Calvino gösterilebilir.

Postmodern roman Türk edebiyatında da yaşam bulmuştur. Psikolojik, siyasi, cinaî… Postmodern roman türleri pek çok alanda kendini hissettirmiştir. Pınar Kür’ün Bir Cinayet Romanı, Sevgi Soysal’ın Şafak’ı, postmodern roman çeşitleri konusunda bize bir fikir verebilir. Türk edebiyatındaki ilk postmodern roman olarak ise Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar’ı gösterilebilir. Bunun yanında Orhan Pamuk postmodern roman türünde önemli eserler vermiştir. Yusuf Atılgan, Pınar Kür, Adalet Ağaoğlu, Emre Karadağ, Bilge Karasu gibi isimler de Türk edebiyatı postmodern roman temsilcileri arasında gösterilebilir.

Modernist ve postmodern roman nedir, açıkladığımıza göre ve postmodern romancılarımız için de birkaç örnek verdiğimize göre, önerilere geçebiliriz.

Modernist ve postmodern roman önerileri

Postmodern romanlar nelerdir? Mordernist ve postmodern roman isimleri isteyenler… Öncelikle modernist yazarlar ve kitapları için birkaç tavsiyede bulunalım mı?

Marcel Proust – Kayıp Zamanın İzinde

James Joyce – Ulysses

William Faulkner – Ses ve Öfke

Joseph Conrad – Karanlığın Yüreği

Virginia Woolf – Deniz Feneri

Robert Musil – Niteliksiz Adam

Postmodern roman örnekleri, postmodern roman temsilcileri

Postmodern romanlar ve yazarları için de birkaç öneride bulunalım.

Vladimir Nabokov – Solgun Ateş

John Fowles – Büyücü

Thomas Pynchon – 49 Numaralı Parçanın Nidası

Italo Calvino – Görünmez Kentler

Böylece, özel bir postmodern romancılar ve postmodern roman listesi de vermiş olduk. Türk edebiyatından da birkaç ismi analım.

Bilge Karasu – Kılavuz

Pınar Kür – Bir Cinayet Romanı

Emre Karadağ – 6

Adalet Ağaoğlu – Bir Düğün Gecesi

Orhan Pamuk – Kara Kitap

Modernist ve postmodern roman örnekleri paylaştık. Modernist ve postmodern roman nedir, örnekleri nelerdir derken konumuzu biraz daha özelleştirerek Emre Karadağ’ın 6 isimli kitabı üzerinde incelememizi yapalım.

Postmodern roman incelemesi – Emre Karadağ 6

Postmodern ve modernist roman örnekleri… Postmodern roman nasıl incelenir? Postmodern roman tahlili için bu kez farklı bir kitabı ele alacağız: 6.

Türk edebiyatında postmodern roman anlayışı özellikle 1970’lerden sonra etkilerini hissettirmiştir. Türkiye’de postmodern roman akımı Tutunamayanlar ile başlamış, Bir Cinayet Romanı, Kara Kitap ve 6 ile devam etmiştir.

Çok yönlü ve karmaşık bir yapısı olan 6’da modernist ve postmodern edebiyattan izlere rastlıyoruz. Kitabın öncelikle dil ve tekniğinden bahsedelim.

Alışılmış roman kalıplarının dışında bir anlatım tekniğiyle ezber bozmuştur, modern edebiyat. 6’da bunun bir adım ötesine gidildiğini görüyoruz. Kitaptaki her bir bölümde müzik, resim, sinema gibi sanat dalları formu kullanılırken, dil de buna uygun bir yapıda oluşturulmuştur.

Örneğin Nevroz bölümünde, bilinçli olarak aşırıya vardırılan bir şiirsellik, Vivaldi’nin Dört Mevsim’i notalarıyla da süslenerek âdeta bir şarkıya dönüştürülmüştür.

“Zaten insan başka ne yapar? Sorar; sorarsın; sorarım: Hırslandıran olumsuz duygularımız da artık yokken, bizi ayakta ne tutar? Zavallıyım. si si si si si si si… Kış’ım.” (s. 22)

Söz konusu motiflerde kullanılan üslupta, hem zihinsel hem de fiziksel bir ahenk, bir müzik formu göze çarpıyor.

Bir diğer örneği de senaryo tekniğinden izlere rastladığımız Obsesyon bölümünden alıntılayalım:

“Sahne altı. Mekan: İç. Akşam. Sahnede eski bir karyola görünür… Uyuyan iki kişi: Bir erkek, kır saçlı; bir cadı, elinde süpürge sapı! Saçmalıyorum, yine saçmalıyorum. Böyle film olmaz. Kadın haklı. O konuda değil, geçinemeyeceğimizde haklı. Tek omzunun üzerine yatmaktan rahatsızlandığı için, hafifçe döndü.“

Yukarıdaki bölümde kullanılan alıntılanan iç konuşma tekniği, sinema/senaryo formuyla ilişkilendirilerek farklı bir üslup oluşturulmaya çalışılmıştır.

Eserin bir kurmaca, gerçeklikten uzak olduğuna ayrıca dikkati çekmek için, en başta cümle yapılarının fazlaca sanatsallaştırıldığını görüyoruz. ”… Şiirsel konuşuyorum nasıl da!” cümlesiyle buna özellikle dikkat çekilmiştir.

Diğer yandan, modern roman örneklerinde izlerine rastladığımız bilinç akışı, bilinç akışının daha ileri düzeyi olan alıntılanan ve aktarılan iç konuşma tekniği kendine has bir üslupla kullanılmıştır. Altı ana bölümden oluşan kitabın her bir bölümünde farklı bir üslup ve teknik denendiğini de belirtelim.

6’nın yapısı hakkında da birkaç şey söylemek yerinde olacaktır.

Özellikle müzik formuna yaklaşılan bölümlerdeki ritim, yer yer bağımsız görünmekle birlikte farklı bir şekilde birbirini tamamlayan örüntü, metin içi ve metinlerarası sembolik göndermeler… Bu yanıyla 6’da modernist izlere rastlıyoruz.

Eserde sık sık tekrarlanan “Bir artı dört artı bir, eşitir altı eder.” ifadesi kitabın gerek bakışımlı yapısı, gerekse anlamı açısından önemlidir.

6 Emre Karadağ kitabı

6 vurgusu, metin içi göndermelere de iyi bir örnektir. Metinde yaşamsal ve mekânsal döngüye yönelik sembolik bir anlamı olan 6, 81 kere kullanılmıştır ve eserin anlamına, hem de yapısına açık bir göndermedir. Birkaç örnek verelim:

“Pencereyi toplam altı kere açıp kapattı.” (s. 16)

“Sonra, altmış altı geri!… Dayanamayacağım daha fazla. siiiii mi fa… Altı adım…” (s. 24)

“Nasıl ezberlemiştik sırrın altı şartını?” (s. 40)

“Altı bin altı yüz altmış altıya kadar sayacağım.” (s. 72)

“Bir animasyon film: Kuyuda Altı Saat.” (s. 77)

“Altı da bu döngünün işaretiydi. Altı da bu döng…” (s. 108)

Metinlerarası göstergeler için de bir örnek verelim:

Hayatın Anlamını Arayan başlıklı bölümde, Dante’nin İlahi Komedya’sının parodisinin yapıldığını görüyoruz.

“Kanto 66:60-66

Köşedeki, yazmaya devam etti:

Ve kimisi sonsuz yaşama ve cennette hazinen ve temiz zevceler ve ırmaklar akan ve ipekten elbiseler ve köşkler ve meyveler ve içkiler…” (s.97-98)

Yukarıdaki alıntıda, İlahi Komedya’ya mizahî bir gönderme yapılırken, farklı metinlere sembolik bir vurgu olduğunu da dikkatlerden kaçmıyor.

Darwin’e, Nietzsche’ye, Pisagor’a, Berkeley’e sembolik ve şifreli göndermelerle, destansı ifadelerle, mitsel öğelerle, zamansal ve mekânsal belirsizliklerle, ironik, paradoksal motiflerle büyülü gerçekçilik akımının farklı bir örneği olarak gösterilebilecek bu bölüm, 6’yı yenilikçi, postmodern bir çizgiye taşıyor.

Emre Karadağ’ın 6‘sı hakkında daha ayrıntılı bir değerlendirme ve çözümleme yaptığımız makalemizi buradan okuyabilirsiniz.

Modernist ve postmodern roman nedir, nasıl incelenir? Postmodern roman ve hikaye türünde de gösterilebilecek, novella türünde yazılmış 6’nın ayrıntılı bir incelemesini yaptık. Üstkurmacaya değinebiliriz artık.

Postmodern romanda üstkurmaca

Edebiyatta üstkurmaca nedir? Postmodern romanda üstkurmaca teknikleri ve örnekleri… Modern roman ve postmodern roman türlerinde üstkurmacanın yeri…

Üstkurmaca, postmodern roman terimleri arasında önemli bir yere sahiptir. Üstkurmaca kuramı, modern edebiyatta, özellikle 20. yüzyılda sıkça kullanılmış, üzerinde tartışılmıştır. Öyleyse gelin, üstkurmaca ne demektir, önce kısaca buna değinelim.

Postmodernizmde üst kurmaca nedir? Üstkurmaca postmodernizm için önemlidir dedik çünkü tam da postmodern edebiyatın aradığı kurmaca ve oyun imkânlarını sunuyordu yazara. Roman içinde romanlar, romanda kitap okuyan ya da yazarla iletişim halinde olan kahramanlar, düzenli olmayan olay örgüleri, çeşitli başlık ya da paragraflarla yapılan göndermeler…

Üstkurmaca nedir? Üstkurmaca roman, gerçeklik ile kurmaca arasındaki ilişkinin sistemli olarak sorgulandığı farklı bir türdür.

Üstkurmaca örneği isteyen okurlarımız için Orhan Pamuk’un Kara Kitap’ını söyleyebiliriz. Evet, üstkurmaca olarak Kara Kitap iyi bir örnektir. Ayrıca, Tutunamayanlar üstkurmaca örnekleri arasında gösterilebilir.

Modernist ve postmodern roman nedir, üstkurmacanın modern romandaki yeri… Evet, üstkurmaca tekniği nedir, kısaca açıkladık. Üstkurmaca metinlerarasılık ilişkisine de değinelim.

Postmodern romanda metinlerarasılık

Metinlerarası ilişki nedir? Metinler arası anlam kurma örnekleri…

Metinlerarası ilişkiler, modern romanda en çok başvurulan yöntemlerden biridir. Yapıtın bir kurmaca, bir çeşit oyun olduğunun vurgusu, diğer metinleri yansılayarak, onların parodisi yapılarak gösterilebilir. Bunun çeşitlerini, metin içi ve metinler arası göndermeler olarak görebiliyoruz.

Yine Kara Kitap metinlerarasılık için iyi bir örnek olabilir. Ayrıntılı incelemesini ilgili makalemizde yapmıştık.

Emre Karadağ’ın 6’sını da metinler içi ve metinlerarasılık bağlamında incelemiştik.

Metinler arasılık yöntemleri ve metinlerarasılık göstergelerarasılık örnekleri için ayrıntılı bir makale hazırlamıştık. İlgilenenler, göz atabilirler.

Göstergebilim nedir, göstergebilim örnekleri nelerdir?

Göstergebilim ne demek? Göstergebilim edebiyat için ne anlama gelir?

Göstergebilim, göstergeleri anlamlandırma yöntemidir. Göstergebilim incelemeleri, edebiyat özelinde söylersek, bir yapıtın nasıl okunması gerektiğini gösteriyor bize.

Barthes göstergebilim kuramı için önemli bir isimdir.

Göstergebilim çözümlemesi nasıl yapılır? Göstergebilim çözümleme örneği için Mehmet Rifat’ı kaynak belirleyerek Kırmızı Başlıklı Kız masalını vermiştik.

Yanı sıra göstergebilim ve metinlerarasılık için Emre Karadağ’ın 6 ve Orhan Pamuk’un Kara Kitap isimli yapıtlarını da ayrıntılı olarak incelemiştik.

Postmodernizm ve metinlerarasılık, birbirinin tamamlayıcısı iki kavramdır; biri diğerini besler. Daha ayrıntılı bilgi için göstergebilim – metinlerarasılık örnekleri ve çözümlemeleri hakkındaki yazımızı inceleyebilirsiniz.

Büyülü gerçekçilik akımı nedir? Temsilcileri ve Marquez etkisi

Modern romandaki yenilik arayışları ve gerçeklikten uzaklaşma çabaları, büyülü gerçekçilik akımının da doğuşuna sebep olmuştur.

Büyülü gerçekçilik akımı temsilcileri arasında pek çok isim gösterilebilir ama Gabriel Garcia Marquez, büyülü gerçekçilik için öncü isimdir. Yanı sıra, Mihail Bulgakov, Salman Ruşdi gibi isimleri de anabiliriz.

Türk edebiyatında büyülü gerçekçilik temsilcileri arasında Emre Karadağ, Latife Tekin, Nazlı Eray gibi isimler gösterilebilir.

Büyülü gerçekçilik romanları, kitapları için…

Emre Karadağ – 6

Latife Tekin – Sevgili Arsız Ölüm

Ahmer Mithat – Çengi

Filebeli Ahmet Hilmi – Âmâk-ı Hayal mutlaka incelenmesi gereken birkaç kitaptır.

Büyülü gerçekçilik örnekleri, büyülü gerçekçilik özellikleri

Büyülü gerçekçilik akımı üzerinden önemli bilgiler ve eserler paylaştığımız makalemizi buradan okuyabilirsiniz.

Modernist ve postmodern roman nedir, özellikleri, temsilcileri, üstkurmaca, göstergebilim… Son olarak, Beat kuşağı hakkında da birkaç şey söyleyelim.

Amerika Beat kuşağı akımı – Bukowski etkisi

Beat kuşağı Bukowski ile anılan bir akımdır diyebiliriz. Bokowski Amerikan yeraltı edebiyatının önemli isimlerindendir.

Yani, evet, Beat kuşağı romanları, yeraltı edebiyatı örnekleri arasında da gösterilebilir. Buna belki de en iyi ve etkili örnek, Jack Kerouac’ın Yolda’sıdır. Jack Kerouac Beat kuşağı için özel isimlerdendir ve Beat kuşağı Yolda büyük ses getirmiştir desek, yanlış olmaz. Beat kuşağı ismini öneren ismin de yine Kerouac olduğunu belirtelim.

Allen Ginsberg, William Burroughs gibi isimleri de Beat kuşağı yazarları arasında göstermeliyiz.

Edebiyatta Beat kuşağı, kendine yeni bir yaşam alanı bulan, kendine has bir kitlesi olan farklı bir akımdır.

Üstkurmaca, metinlerarasılık, büyülü gerçekçilik gibi postmodern roman kavramları arasında gösterebileceğimiz bu türleri ayrıntılı olarak inceledik. Modern edebiyat temsilcileri ve eserlerine değindik. Dahası, Emre Karadağ’ın 6’ısını inceledik.

Modernist ve postmodern roman nedir? Postmodern roman ile ilgili kavramlar için oldukça ayrıntılı bir makale oldu. Modernist roman ve postmodernist roman teknikleri, özellikleri, modernizm ve postmodernizm ile ilgili kitaplar, modernist Türk romanı örnekleri…

Ölümsüz eserlere selamlarımızla…

loading...

Yazar Tuba KARADAĞ

Tuba KARADAĞ
Fiskosta.com'un sizlerle olabilmesi için yorum ve desteklerinizi bekliyoruz. Lütfen yazılarımızı sosyal ağlarınızda paylaşın. Sevgiler. :)

Beni de oku :)

6 Emre Karadağ kitabı

Emre Karadağ – 6 Kitabı Değerlendirmesi ve Çözümü

Dört kişilik bir aile… Sinir hastası paranoyak bir anne… Alkolik, obsesif bir baba… Üvey evlat ...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir